Wat is een frozen shoulder?
Een frozen shoulder is een pijnlijke aandoening waarbij het kapsel rond het schoudergewricht dikker, strakker en minder soepel wordt. De medische naam hiervoor is adhesieve capsulitis. Doordat het gewrichtskapsel verstijft, wordt de bewegingsvrijheid van de schouder steeds kleiner.
De schouder bestaat uit een kop en een kom. Rond het gewricht bevindt zich een kapsel dat de schouder stabiliteit geeft en beweging mogelijk maakt. Aan de binnenzijde van het gewricht maakt het slijmvlies gewrichtsvloeistof aan. Deze vloeistof helpt de schouder soepel te bewegen. Bij een frozen shoulder raakt het kapsel geïrriteerd en stug, waardoor zowel pijn als een duidelijke bewegingsbeperking kan ontstaan.
Een belangrijk kenmerk is dat de schouder niet alleen moeilijker te bewegen is wanneer u dit zelf probeert. Ook wanneer iemand anders uw arm voorzichtig beweegt, blijft de bewegingsvrijheid beperkt. Vooral het naar buiten draaien en omhoogbrengen van de arm wordt vaak moeilijk.
Oorzaken van een frozen shoulder
Een frozen shoulder kan zonder duidelijk aanwijsbare oorzaak ontstaan. Dit wordt een primaire frozen shoulder genoemd. Soms ontstaat de aandoening nadat de schouder langere tijd weinig is gebruikt. Dit kan bijvoorbeeld gebeuren na een val, een operatie, een breuk of een andere schouderblessure.
Ook herhaalde belasting of langdurig dezelfde houding aannemen kan ervoor zorgen dat de schouder geïrriteerd raakt. Toch is niet altijd vast te stellen waardoor het schouderkapsel precies stug en pijnlijk is geworden.
Factoren die de kans kunnen vergroten
- Een eerdere val of blessure aan de schouder
- Een operatie aan de schouder of arm
- Langdurig weinig bewegen van de schouder
- Een andere pijnlijke schouderaandoening
- Diabetes
- Bepaalde schildklieraandoeningen
Een frozen shoulder komt vooral voor bij volwassenen van middelbare leeftijd. De klachten kunnen echter ook op een andere leeftijd ontstaan.
Symptomen van een frozen shoulder
De twee belangrijkste symptomen zijn pijn en een steeds verder afnemende bewegingsvrijheid. Hoe de klachten zich ontwikkelen, verschilt per persoon en hangt mede af van de fase waarin de aandoening zich bevindt.
- Een pijnlijke en stijve schouder
- De arm niet goed omhoog kunnen brengen
- Moeite met het naar buiten draaien van de arm
- De hand moeilijk achter de rug kunnen brengen
- Pijn aan de buitenzijde van de bovenarm
- Schouderpijn die in de nacht erger is
- Pijn bij plotselinge of onverwachte bewegingen
- Moeite met aankleden, autorijden of haren wassen
De drie fasen van een frozen shoulder
Een frozen shoulder ontwikkelt zich meestal in drie fasen. De duur en ernst van iedere fase verschillen per persoon. De fasen lopen bovendien geleidelijk in elkaar over.
Verstijvende fase
In de verstijvende fase neemt de pijn toe en wordt de schouder geleidelijk minder beweeglijk. De pijn kan ook in rust aanwezig zijn en is vaak het hevigst in de nacht. Vooral onverwachte bewegingen, het heffen van de arm en het naar buiten draaien van de schouder kunnen scherpe pijn veroorzaken.
Bevroren fase
Tijdens de bevroren fase is de bewegingsbeperking meestal het duidelijkst. De pijn kan langzaam afnemen, maar de schouder blijft stijf. Activiteiten zoals een jas aantrekken, iets van een plank pakken of de hand achter de rug brengen kunnen daardoor moeilijk blijven.
Ontdooifase
In de ontdooifase neemt de pijn verder af en komt de bewegingsvrijheid langzaam terug. Dit herstel gaat meestal geleidelijk. Het kan langere tijd duren voordat de schouder weer normaal of bijna normaal gebruikt kan worden.
Diagnose van een frozen shoulder
Een arts of fysiotherapeut kan een frozen shoulder vaak herkennen aan het verloop van de klachten en aan het bewegingsonderzoek. Hierbij wordt beoordeeld welke bewegingen beperkt zijn en of de schouder ook moeilijk beweegt wanneer de onderzoeker de arm beweegt.
Een röntgenfoto of scan is meestal niet nodig om een frozen shoulder vast te stellen. Aanvullend onderzoek kan wel worden gebruikt wanneer er twijfel bestaat of wanneer een andere oorzaak van de schouderklachten moet worden uitgesloten.
Behandeling en herstel van een frozen shoulder
Een frozen shoulder herstelt meestal geleidelijk, maar het proces kan maanden en soms enkele jaren duren. De behandeling is vooral gericht op het verminderen van de pijn en het behouden of rustig verbeteren van de bewegingsvrijheid.
Blijf de schouder binnen de pijngrens gebruiken. Volledige rust of langdurige immobilisatie kan de stijfheid juist in stand houden. Tegelijkertijd is het niet verstandig om de arm hard door de pijn heen te bewegen. De juiste belasting verschilt per fase en per persoon.
Een fysiotherapeut kan helpen met passende bewegingsoefeningen en advies geven over het gebruik van de arm tijdens dagelijkse activiteiten. Bij veel pijn kan een huisarts beoordelen welke pijnbehandeling geschikt is.
Ondersteuning met een schouderbrace
Een schouderbrace kan bij een frozen shoulder tijdelijk ondersteuning geven tijdens dagelijkse activiteiten. De brace kan helpen om de schouder bewuster te gebruiken en onverwachte of belastende bewegingen te beperken. Dit kan vooral prettig zijn wanneer bewegen onzeker of pijnlijk aanvoelt.
Een brace maakt het schouderkapsel niet direct soepeler en geneest de frozen shoulder niet. Het hulpmiddel is vooral bedoeld om de schouder tijdelijk te ondersteunen zonder deze volledig vast te zetten. Beweging binnen de pijngrens blijft een belangrijk onderdeel van het herstel.
Waarom kan een schouderbrace helpen?
- Geeft tijdelijke ondersteuning aan het schoudergewricht
- Helpt belastende en onverwachte bewegingen te beperken
- Kan meer vertrouwen geven tijdens dagelijkse activiteiten
- Maakt het gemakkelijker om belasting te doseren
- Laat gecontroleerde beweging van de schouder toe
Waar let u op bij het kiezen van een schouderbrace?
Kies een schouderbrace die goed aansluit en ondersteuning geeft zonder de schouder volledig te immobiliseren. De brace mag niet knellen en moet voldoende ruimte laten om rustig te blijven bewegen. Verstelbare banden maken het mogelijk om de pasvorm en ondersteuning aan uw situatie aan te passen.
Een mitella of sling houdt de arm grotendeels stil en is daarom meestal niet bedoeld voor langdurig gebruik bij een frozen shoulder. Gebruik een immobiliserend hulpmiddel alleen wanneer een arts dit vanwege een operatie, breuk of ander letsel adviseert.
Wanneer draagt u een schouderbrace?
Een schouderbrace kan tijdelijk worden gedragen tijdens activiteiten waarbij de schouder extra ondersteuning nodig heeft, bijvoorbeeld tijdens werk, wandelen of lichte huishoudelijke taken. Draag de brace niet automatisch de hele dag. Wissel ondersteuning af met rustige beweging en volg bij twijfel het advies van uw arts of fysiotherapeut.